Κάταγμα πτέρνας
Η πτέρνα είναι το μεγαλύτερο οστό του ποδιού και εντοπίζεται στο οπίσθιο τμήμα του. Τα κατάγματα της πτέρνας αποτελούν περίπου το 1–2% όλων των καταγμάτων. Το οστό της πτέρνας έχει ιδιαίτερη τρισδιάστατη γεωμετρία, μεγάλη και πολύπλοκη αρθρική επιφάνεια με αποτέλεσμα πολύπλοκους τύπους καταγμάτων. Κάποια από τα κατάγματα μπορούν να προκαλέσουν μακροχρόνια προβλήματα στο περπάτημα και στην όρθια στάση, επειδή η πτέρνα στηρίζει το βάρος του σώματος.
Αίτια
Τα περισσότερα κατάγματα πτέρνας συμβαίνουν μετά από ατυχήματα υψηλής ενέργειας, μετά από πτώση από σημαντικό ύψος, σε τροχαία ατυχήματα όταν το πόδι πιέζεται βίαια προς τα πάνω ή και από άμεση πλήξη. Το οστό μπορεί να σπάσει σε δύο τμήματα ή να συντριβεί σε πολλά θραύσματα. Τα κατάγματα πτέρνας χωρίζονται σε δύο κύριες ομάδες: εξωαρθρικά (το σπάσιμο δεν «φτάνει» στην αρθρική επιφάνεια του οστού της πτέρνας ) και ενδαρθρικά (το σπάσιμο αφορά και την αρθρική επιφάνεια μεταξύ πτέρνας και αστραγάλου). Τα ενδαρθρικά είναι πιο συχνά, συνήθως παρουσιάζουν δυσκολίες στην θεραπεία και επιπλοκές.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν έντονο πόνο στη φτέρνα, πρήξιμο, μελανιά (συχνά στο πέλμα και στις πλευρές του ποδιού), αδυναμία φόρτισης του ποδιού λόγω του έντονου πόνου και μερικές φορές διευρυμένο (πιο πλατύ) ή κοντύτερο σχήμα της πτέρνας.
Διάγνωση
Το ιστορικό της κάκωσης και η εξέταση θέτουν την αρχική διάγνωση η οποία επιβεβαιώνεται με ακτινογραφίες αλλά σχεδόν πάντα είναι απαραίτητη η αξονική τομογραφία για την ακριβή εκτίμηση της βλάβης και την θεραπευτική προσέγγιση.
Θεραπεία
Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από τον τύπο του κατάγματος, πόσο έχουν μετακινηθεί τα τμήματα του οστού, την κατάσταση του δέρματος και των μαλακών μορίων, καθώς και την ηλικία και τη γενική υγεία του ασθενούς.
Η μη χειρουργική θεραπεία επιλέγεται για κατάγματα χωρίς ή με ελάχιστη μετατόπιση, και για ασθενείς που δεν είναι καλοί υποψήφιοι για χειρουργική αντιμετώπιση (π.χ. χρόνιοι καπνιστές, άτομα με μη ελεγχόμενο διαβήτη ή κακή κυκλοφορία). Το πόδι ακινητοποιείται σε γύψο και παραμένει χωρίς φόρτιση για 8-12 εβδομάδες μέχρι να επουλωθεί το οστό. Ακολουθεί σταδιακή φόρτιση και φυσικοθεραπεία για την επαναφορά της κινητικότητας.
Η χειρουργική θεραπεία συχνά συνιστάται για μετατοπισμένα ενδαρθρικά κατάγματα σε ενεργούς ασθενείς. Οι στόχοι είναι να αποκατασταθεί το κανονικό σχήμα και να γίνει όσο το δυνατόν πιο ομαλή η αρθρική της επιφάνεια. Χρησιμοποιούνται ειδικές προσπελάσεις-τομές, ανοιχτές προσπέλασεις ή διαδερμικές (ελάχιστα επεμβατικές) τεχνικές με εμφυτεύματα που συγκρατούν τα οστά στην κατάλληλη θέση μέχρι την επούλωση. Σε ορισμένες σοβαρές περιπτώσεις με εκτεταμένες μη διορθώσιμες βλάβες της άρθρωσης της πτέρνας με τον αστράγαλο διενεργείται ταυτόχρονα σταθεροποίηση-κατάργηση της άρθρωσης (αρθρόδεση ποδοκνημικής).
Πρόγνωση – αποκατάσταση
Η αποκατάσταση είναι αργή. Ακόμη και μετά από επιτυχή θεραπεία, πολλοί ασθενείς έχουν κάποια υπολειπόμενη δυσκαμψία, πόνο στο περπάτημα σε ανώμαλο έδαφος ή δυσκολία επιστροφής σε βαριά εργασία ή αθλητισμό. Επιπλοκές μπορεί να περιλαμβάνουν προβλήματα επούλωσης τραύματος, λοίμωξη και αργότερα αρθρίτιδα της υπαστραγαλικής άρθρωσης.
Συνοπτικά, τα κατάγματα πτέρνας είναι σοβαροί τραυματισμοί που απαιτούν προσεκτική αξιολόγηση. Η θεραπεία στοχεύει να αποκαταστήσει όσο το δυνατόν περισσότερο το σχήμα και τη λειτουργία της πτέρνας, αλλά η πλήρης ανάρρωση μπορεί να πάρει πολλούς μήνες και ορισμένοι λειτουργικοί περιορισμοί μπορεί να παραμείνουν.
