Κάταγμα αστράγαλου

 

     Το οστό του αστραγάλου έχει κρίσιμη σημασία για την λειτουργία του ποδιού. Είναι τμήμα της ποδοκνημικής άρθρωσης, ενώ εντοπίζεται κάτω απο την κνήμη και πάνω απο το οστό της πτέρνας. Τα κατάγματα του αστραγάλου είναι σχετικά σπάνια (λιγότερο από 1% όλων των καταγμάτων), ωστόσο είναι σοβαρά, γιατί το οστό αυτό έχει περιορισμένη αιμάτωση και καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από αρθρικό χόνδρο. Κάποια κατάγματα του αστραγάλου μπορούν να οδηγήσουν σε επιπλοκές όπως μακροχρόνια προβλήματα κίνησης και μόνιμο πόνο στην ποδοκνημική άρθρωση.

Αίτια
     Τα κατάγματα του αστραγάλου συνήθως προκύπτουν από τραύματα υψηλής ενέργειας, όπως τροχαία ατυχήματα, πτώσεις από ύψος ή αθλητικούς τραυματισμούς. Οι snowboarders έχουν αυξημένο κίνδυνο για συγκεκριμένο τύπο που αφορά την πλάγια απόφυση του αστραγάλου. Το οστό μπορεί να σπάσει σε διάφορα ανατομικά σημεία του, όπως στον αυχένα, το σώμα ή την κεφαλή, το κάταγμα μπορεί να είναι μη μετατοπισμένο (τα κομμάτια μένουν στη θέση τους) ή μετατοπισμένο. Μπορεί επίσης τα κομμάτια να είναι σημαντικά μετατοπισμένα εκτός της φυσιολογικής  άρθρωσης οπότε μιλάμε για κάταγμα-εξάρθρημα.

Συμπτώματα
     Τα συμπτώματα μετά από κάταγμα αστραγάλου περιλαμβάνουν έντονο πόνο στην ποδοκνημική, πρήξιμο, μελανιά και συνήθως πλήρη αδυναμία βάδισης και στήριξης βάρους. Η ποδοκνημική μπορεί να φαίνεται έντονα παραμορφωμένη  αν το οστό είναι εκτός θέσης – σε εξάρθρωση. Σημαντική διόγκωση του ποδιού και αδυναμία βάδισης πρέπει να αντιμετωπίζεται σε επείγουσα βάση.

Διάγνωση
    Το ιστορικό του τραυματισμού και η εξέταση θέτουν την υποψία η οποία επιβεβαιώνεται με ακτινογραφίες αλλά σχεδόν πάντα χρησιμοποιείται αξονική τομογραφία για την κατανόηση και ακριβή απεικόνιση των χαρακτηριστικών του κατάγματος. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

Θεραπεία
      Η θεραπεία εξαρτάται από το είδος , τη θέση,  τη μετατόπιση του κατάγματος, από την κατάσταση των μαλακών μορίων και την παρουσία ή όχι συνοδών κακώσεων.
     Η μη χειρουργική θεραπεία προορίζεται για σταθερά, μη μετατοπισμένα κατάγματα. Το πόδι ακινητοποιείται σε γύψο και παραμένει χωρίς φόρτιση για 8 εβδομάδες ή και περισσότερο μέχρι να επουλωθεί το οστό. Απαιτείται στενή παρακολούθηση με ακτινογραφίες ή αξονική τομογραφία για να διασφαλιστεί ότι δεν μετακινούνται τμήματα του οστού.
     Τα περισσότερα μετατοπισμένα ή με σημαντική πιθανότητα μετατόπισης – ασταθή κατάγματα αστραγάλου χρειάζονται χειρουργική αντιμετώπιση. Οι στόχοι είναι να αποκατασταθεί το ανατομικό σχήμα του οστού, να ευθυγραμμιστούν οι αρθρικές επιφάνειες και να προστατευθεί όσο το δυνατόν η αιμάτωση. Η ανάταξη ( τοποθέτηση στην ανατομική θέση ) γίνεται ανοιχτά με τομή ή τομές και ακολουθεί εσωτερική οστεοσύνθεση, δηλαδή σταθεροποίηση με βίδες ή πλάκες τιτανίου. Συχνά χρησιμοποιούνται διπλές προσπελάσεις ( πρόσθια και από τις πλευρές ) για την επιτυχή αντιμετώπιση. Ελάχιστα επεμβατικές ή διαδερμικές τεχνικές μπορεί να επιλεγούν σε επιλεγμένες μορφές καταγμάτων χωρίς παρεκτόπιση. Προσωρινή εξωτερική οστεοσύνθεση εφαρμόζεται μερικές φορές αρχικά αν τα μαλακά μόρια είναι έντονα οιδηματώδη ή υπάρχει εκτεταμένη βλάβη του δέρματος.
     Η αποκατάσταση είναι παρατεταμένη. Η περίοδος  χωρίς φόρτιση φτάνει τις 8–12 εβδομάδες, ακολουθούμενη από σταδιακή αποκατάσταση για να ανακτηθεί η κίνηση και η δύναμη.
     Συχνές επιπλοκές περιλαμβάνουν την άσηπτη νέκρωση (νέκρωση τμήματος του οστού λόγω απώλειας αιμάτωσης), μετατραυματική αρθρίτιδα, δυσκαμψία και καθυστερημένη επούλωση. Ακόμη και με καλή θεραπεία, ορισμένοι ασθενείς έχουν επίμονο πόνο ή περιορισμένη λειτουργία. Ο πιο σημαντικός παράγοντας για τις παραπάνω επιπλοκές  είναι η βαρύτητα του αρχικού τραυματισμού.  

     Συμπερασματικά, τα κατάγματα αστραγάλου είναι τραυματισμοί υψηλού κινδύνου που απαιτούν άμεση και προσεκτική αντιμετώπιση. Ενώ κάποια από τα μη μετατοπισμένα κατάγματα μπορεί να επουλωθούν με συντηρητική αγωγή, τα περισσότερα κατάγματα απαιτούν χειρουργική σταθεροποίηση για αποκατάσταση της ανατομίας και μείωση του κινδύνου μακροχρόνιων επιπλοκών.