Κατάγματα ποδοκνημικής άρθρωσης ( αστραγάλου )
Τα κατάγματα της ποδοκνημικής άρθρωσης περιλαμβάνουν τα κατάγματα των οστών της περιφερικής κνήμης και της περόνης. Ποδοκνημική είναι η άρθωση που ενώνει την γαμπα – κνήμη και το πόδι και συχνά αναφέρεται ως αστράγαλος. Ο αστράγαλος στην πραγματικότητα είναι το οστό κάτω απο αυτή την άρθρωση και πάνω απο το οστό της πτέρνας.Τα κατάγματα αυτά είναι πολύ συχνά στους ενήλικες ( δεύτερο συχνότερο κάταγμα στα κάτω άκρα μετά το ισχίο).
Η αιτία των καταγμάτων είναι κακώσεις υψηλής ενέργειας με μηχανισμό στροφής απο ατυχήματα, αθλητισμό ή πτώσεις απο ύψος,ενώ σε μεγαλύτερες ηλικίες η παρουσία οστεοπόρωσης είναι παράγοντας για κατάγματα με μηχανισμό χαμηλής ενέργειας σε καθημερινές δραστηριότητες. Ένα απλό στραβοπάτημα με “γύρισμα” του ποδιού είναι αρκετό να προκαλέσει κάταγμα.
Τα κατάγματα της ποδοκνημικής μπορεί να είναι σχετικά απλές κακώσεις με πολύ καλά αποτελέσματα και πλήρη αποκατατάσταση μέχρι πολύ βαριές κακώσεις δύσκολα αντιμετωπίσιμες με βαριές μακροχόνιες επιπλοκές συνεπώς απαιτούν πολύ προσοχή σε όλα τα στάδια της αντιμετώπισης.
Κατηγοριοποιούνται ανάλογα με το ποιά οστά παθαίνουν το κάταγμα, σε σε ποιό σημείο και ανάλογα με τους συνδιασμούς τους. Τα πιο συνηθισμένα είναι τα κατάγματα του έξω σφυρού τα οποία είναι κατάγματα του οστού της περόνης, έσω σφυρού κατά τα οποία το κάταγμα εντοπίζεται στο έσω και κάτω τμήμα του οστού της κνήμης, οπίσθιου σφυρού οπου η εντόπιση είναι το κατώτερο και οπίσθιο τμήμα της κνήμης , τα αμφισφύρια και τρισφύρια όπου υπάρχουν ταυτόχρονα οι παραπάνω συνδιασμοί καταγμάτων. Στα κατάγματα αυτά μπορεί επίσης η άρθωση να έχει διαταραχθεί και να είναι εκτός θέσης – εξάρθρημα, να είναι ανοικτά – το δέρμα παρουσιάζει βλάβη μέχρι το οστό καθώς και σε πολλές περιπτώσεις στο κάταγμα να περιλαμβάνονται τμήματα της άρθρωσης. Στις κακώσεις αυτές εκτός απο τα κατάγματα των οστών συνυπάρχουν βλάβες σε συνδέσμους στο δέρμα ή και στον αρθρικό χόνδρο σε βαριές κακώσεις. Τα παραπάνω έχουν μεγάλη σημασία για τον τρόπο αντιμετώπισης και το τελικό αποτέλεσμα.
Συμπτώματα
Έντονος – άμεσος οξύς πόνος με ή χωρίς κινήσεις της άρθρωσης.
Οίδημα-πρήξιμο το οποίο αυξάνεται σταδιακά, Εκχυμώση- μελάνιασμα γύρω απο την άρθωση το οποίο μπορεί να επεκταθεί μέχρι και στο άκρο πόδι.
Παραμόρφωση, με το πόδι να είναι σε μη φυσιολογική θέση και σημαντικά διαταραγμένη εικόνα της άρθρωσης.
Μερική ή συνήθως πλήρη αδυναμία φόρτισης και βάδισης
Διάγνωση
Η διάγνωση περιπλαμβάνει απαραίτητα το ιστορικό την κλινική εκτίμηση και το απεικονιστικό έλεγχο. Ο απεικονιστικός έλεγοχς διενεργείται με ακτινογραφίες ενώ σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί αξονική τομογραφία ή και μαγνητική τομογραφία ( συνήθως σε δεύτερο χρόνο). Μερικές φορές μπορεί να χρειαστούν ειδικές ακτινογραφίες για τον έλεγχο της σταθερότητας της άρθρωσης.
Αντιμετώπιση – Θεραπεία
Η αρχική αντιμετώπιση μετά την εκτίμηση περιλαμβάνει νάρθηκα ακινητοποίησης , ανάταξη σε κατάγματα με εξάρθρημα, παυσίπονα και αντιπηκτικά, ανάρροπη θέση του σκέλους και παγοθεραπεία. Σε ανοικτά κατάγματα ή κατάγματα – εξαρθήματα χρειάζεται νοσηλεία για αγωγή/ανάταξη και παρακολούθηση.
Η θεραπεία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η κατηγοριοποίηση του κατάγματος, η ηλικία και συνυπάρχουσες παθήσεις του ασθενή, αλλά πάντα ο στόχος είναι το κάταγμα να πορωθεί στην αρχική του θέση, η άρθρωση να είναι σταθερή κατά την διάρκεια της ακινητοποίησης αλλά και μετά την πόρωση του κατάγματος και η κινητοποίηση να αρχίσει με ασφάλεια όσο το δυνατό πιο γρήγορα.
Σε μερικά σταθερά κατάγματα περόνης η συντηρητική αγωγή με νάρθηκα-μπότα και αποφόρτιση( βάδιση με πατερίτσες ) για μερικές εβδομάδες είναι αρκετή ενώ σε άλλα κατάγματα της περόνης μόνο η χειρουργική αντιμετώπιση θα δώσει την καλύτερη αποκατάσταση.
Στα κατάγματα που περιλαμβάνουν το οστό της κνήμης και της περόνης ( αμφισφύρια, τρισφύρια ) η χειρουργική αγωγή είναι ενδεδειγμένη και η συντηρητική αγωγή έχει αντένδειξη.
Ένδειξη για χειρουργική αποκατάσταση έχουν επίσης στην πλειοψηφία τα ενδαρθρικά κατάγματα, τα κατάγματα εξαρθήματα καθώς και τα ανοικτά κατάγματα.
Οι επιπλοκές και η τελική πρόγνωση είναι άμεσα συνδεδεμένες με την βαρύτητα της αρχικής κάκωσης και του κατάγματος, τις ιδιαιτερότητες κάθε ασθενή, την ακριβή διάγνωση και θεραπεία, ειδικά όταν είναι χειρουργική, καθώς και την συμμόρφωση του ασθενή στην θεραπεία και φυσικοθεραπεία.
Ανάρρωση
Ο συνολικός χρόνος ανάρρωσης καθώς και το τελικό αποτέλεσμα-μακροχρόνια πρόγνωση εξαρτώνται απο τους προαναφερθέντες παράγοντες Στις πιο απλές περιπτώσεις ( απλά κατάγματα περόνης) ο ελάχιστος χρόνος αποκατάστασης είναι περίπου 2 μήνες αλλά σε πιο σύνθετα κατάγματα φτάνει τους 3-6 μήνες.
