Οι οστεοχονδρικές βλάβες του αστραγάλου, είναι μια συχνή αλλά υποτιμημένη πάθηση που επηρεάζει την άρθρωση της ποδοκνημικής . Πρόκειται για βλάβη που αφορά τόσο τον χόνδρο όσο και το υποκείμενο οστό του αστραγάλου. Ουσιαστικά «φθείρεται» ή «ξεκολλάει» ένα κομμάτι από την αρθρική επιφάνεια του οστού, συνήθως με τμήμα του οστού του αστραγάλου, προκαλώντας πόνο και προβλήματα στην καθημερινή κίνηση ενώ μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες ενοχλήσεις και επιπλοκές. Η πάθηση εμφανίζεται συχνά σε νέους, αθλητές και παιδιά με αλλά μπορεί να πλήξει οποιονδήποτε.

Αιτίες

     Η πιο συνηθισμένη αιτία είναι ένας τραυματισμός, όπως διάστρεμμα ή πτώση στον αστράγαλο. Κατά τη διάρκεια ενός απότομου στριψίματος, το οστό πιέζεται με δύναμη και δημιουργείται ρωγμή ή απόσπαση. Άλλες φορές, επαναλαμβανόμενα μικρά τραύματα (όπως σε ποδόσφαιρο, μπάσκετ ή τρέξιμο) μειώνουν την αιμάτωση της περιοχής, οδηγώντας σε νέκρωση και αποδυνάμωση του χόνδρου. Παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν ασταθή ποδοκνημική άρθρωση, κακή στήριξη του ποδιού ή ακόμα και γενετική προδιάθεση. Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να οφείλεται σε προβλήματα κυκλοφορίας του αίματος χωρίς προφανή τραύμα οπότε στην διαγνωση περιλαμβάνεται και η πιθανότητα οστενέκρωσης.

Συμπτώματα

     Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν αμέσως μετά τον τραυματισμό ή να αναπτυχθούν σταδιακά. Οι ενοχλήσεις συνήθως περιλαμβάνουν:

• Πόνο βαθύ στον αστράγαλο, που χειροτερεύει με το περπάτημα ή την άσκηση.
• Πρήξιμο και αίσθημα «υγρού» στην άρθρωση λόγω της παρουσίας ύδαρθρου ή αίμαρθρου.
• Κλείδωμα ή «πιάσιμο» κατά την κίνηση, σαν κάτι να μπλοκάρει.
• Αίσθημα αστάθειας, αδυναμίας ή περιορισμένης κίνησης.

Πολλές φορές τα συμπτώματα μοιάζουν με απλό διάστρεμμα, η απλή απεικόνιση με ακτινογραφία στα αρχικά στάδια είναι αρνητική και γι’ αυτό η αρχική διάγνωση καθυστερεί ή είναι λανθασμένη. 

Διάγνωση

     Η διάγνωση ξεκινά με κλινική εξέταση και απλές ακτινογραφίες ή μαγνητική τομογραφία. Οι ακτινογραφίες μπορεί να μην δείξουν τίποτα αρχικά. Η μαγνητική τομογραφία (MRI) είναι η εξέταση επιλογής, καθώς αποκαλύπτει την εντόπιση και το μέγεθος της βλάβης, το οίδημα του οστού και αν ο χόνδρος είναι σταθερός. Στις περισσότερες περιπτώσεις με την μαγνητική τομογραφία χρειάζεται και αξονική τομογραφία (CT) για λεπτομερή απεικόνιση του οστού, σταδιοποίηση της βλάβης και την λήψη της θεραπευτικής επιλογής.

Θεραπεία

     Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο, το μέγεθος, την εντόπιση, τη σταθερότητα και χρονιότητα της βλάβης καθώς και τους εγγενείς εμβιομηχανικούς ( σταθερότητα άρθρωσης, βλαισότητα αστραγάλου κα) και βιολογικούς παράγοντες ( ηλικία, συνοδές παθήσεις, αγγειακή κατάσταση κα) του κάθε ασθενή. 

Συντηρητική θεραπεία 
     Για μικρών διαστάσεων, πρόσφατες βλάβες χωρίς μετατόπιση, προτείνεται ανάπαυση, παγοθεραπεία, αντιφλεγμονώδη φάρμακα για έλεγχο των συμπτωμάτων και αποφόρτιση με νάρθηκα ή μπότα για 6 εβδομάδες αρχικά, ακολουθούμενη απο σταδιακή μερική φόρτιση στο πόδι. Η φυσικοθεραπεία βοηθά στην ενδυνάμωση και την αποκατάσταση μετά όμως τα σημεία επούλωσης της βλάβης. Σε ένα ποσοστό των ασθενών υπάρχει βελτιώση και ικανοποιητικό αποτέλεσμα χωρίς χειρουργείο. Δυστυχώς η εξέλιξη δεν είναι πάντοτε προβλέψιμη, όπως και ο χρόνος αποκατάστασης της βλάβης, λόγω των πολλαπλών αιτιολογιών. Υπάρχουν μελέτες που δεν δείχνουν σημαντική διαφορά αν ο ασθενής ακινητοποιήσει ή όχι τον αστράγαλο και δεν πατάει στο πόδι ή αν ακολουθηθεί μερική-σταδιακή φόρτιση. Σίγουρα χρειάζεται συχνή παρακολούθηση για έλεγχο της εξέλιξης.
 Χειρουργική θεραπεία
     Σε μεγάλης έκτασης ή ασταθούς βλάβης καθώς και σε αποτυχία της συντηρητικής αγωγής χρησιμοποιούνται τεχνικές όπως:

• Αρθροσκόπηση με καθαρισμό και «διέγερση μυελού/μικροκατάγματα» (microfracture-nanofractures) για να δημιουργηθεί νέος ινοχόνδρινος ιστός .
• Αρθροσκόπηση και ανάστροφοι τρυπανισμοί με οστικό μόσχευμα.
• Μεταμόσχευση χόνδρου ή οστού του ασθενή  σε μεγαλύτερες βλάβες ( τεχνική μωσαικού / OATS ).
• Στερέωση-καθήλωση του κομματιού με απορροφήσιμες βίδες σε οξείες περιπτώσεις .

Η ανάρρωση διαρκεί ανάλογα με την επέμβαση, λίγους ή αρκετούς μήνες και περιλαμβάνει σταδιακή φόρτιση και φυσικοθεραπεία.

Πρόγνωση και Πρόληψη

     Με σωστή αντιμετώπιση, οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε φυσιολογικές δραστηριότητες. Ωστόσο, μεγάλες βλάβες μπορεί να επιδεινωθούν, να επεκταθούν και να οδηγήσουν σε μακροχρόνια προβλήματα και επιπλοκές. Η πρόληψη περιλαμβάνει καλή ενδυνάμωση, σωστή υποδήματα, αποφυγή επαναλαμβανόμενων διαστρεμμάτων και άμεση αντιμετώπιση τραυματισμών.
     Οι οστεοχονδρικές βλάβες του αστραγάλου δεν είναι «απλό διάστρεμμα» και η θεραπεία τους αποτελεί εξειδικευμένο πεδίο  ορθοπαιδικού ειδικού στην άρθρωση της ποδοκνημικής. Η έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία μπορεί να αποτρέψει σημαντικά χρόνια προβλήματα.