Οι παθήσεις των νεύρων του ποδιού και της ποδοκνημικής προκαλούνται συνήθως απο μη φυσιολογική πίεση σε παρακείμενους ιστούς  των νεύρων, λόγω τραυματισμού ή επαναλαμβανόμενων μικροτραυματισμών , όγκων των μαλακών μορίων ή άλλων καταστάσεων που δημιουργούν ουλώδη ιστό. Τα συμπτώματα συνήθως είναι πόνος, μουδιάσματα, διαταραχή της φυσιολογικής αίσθησης και διαταραχές στην βάδιση. Τα συμπτώματα αυτά μπορούν να έχουν αιτιολογία εκτός των ανατομικών δομών του ποδιού και να είναι εκδηλώσεις σοβαρών συστηματικών παθήσεων μη ορθοπαιδικής αιτιολογίας, συνεπώς η προσέγγιση και διερεύνηση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.
Αναφέρονται οι συνηθέστερες παθήσεις των νεύρων του ποδιού και της ποδοκνημικής.

Σύνδρομο ταρσιαίου σωλήνα 

     Πρόκειται για πιεστική νευροπάθεια του οπισθίου κνημιαίου νεύρου ή κάποιων απο τους τρείς κλάδους του, κατά την διέλευση του απο τον ταρσαίο σωλήνα. Ο ταρσιαίος σωλήνας βρίσκεται στο έσω τμήμα της ποδοκνημικής ( αστράγαλου ) και σχηματιζεται απο τα οστά ( έσω σφυρό κνήμης – αστράγαλο – πτέρνα ) και τον καθεκτικό σύνδεσμο των καμπτήρων του ποδιού στο συγκεκριμένο επίπεδο.
Απο τον ταρσαίο σωλήνα διέρχονται σημαντικές νευροαγγεικές δομές εκτός απο τένοντες. Παρότι ανατομικά είναι το αντίστοιχο με το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα είναι σχετικά σπάνιο και η αιτιολογία του διαφορετική.

Αιτίες 
     Συνήθως η αιτία είναι ένας όγκος μαλακών μορίων στον ταρσιαίο σωλήνα όπως γαγλιακή κύστη, νευριλείμωμα, συνοβιακό σάρκωμα. 
Άλλες πιθανές αιτίες είναι οι υπερτροφικές ψευδαρθώσεις του υπερείσματος του αστραγάλου μετά απο κακώσεις ενώ πλατυποδία με υπερκινητικό πρώτο στοίχο μπορεί επίσης να προκαλέσει αυξημένη έλξη και πίεση στο νεύρο οδηγώντας σε συμπτώματα. 

Συμπτώματα
   Πόνος, μούδιασμα με ασαφή χαρακτηριστικά στο οπίσθιο και έσω τμήμα του ποδιού και της ποδοκνημικής είναι το συνηθέστερο σύμπτωμα το οποίο όμως μπορεί να παρουσιάσει διακύμανση ως προς την εντόπιση λόγω των κλάδων του νεύρου.Συνήθως η ορθοστασία επιδεινώνει τα συμπτώματα ενώ η ανάπαυση-αποφόρτιση τα βελτιώνει. 

Διάγνωση
      Το ιστορικό και η κλινική εξέταση θα οδηγήσουν την περαιτέρω διερεύνηση. Ο απεικονιστικός έλεγχος με μαγνητική τομογραφία ή υπέρηχο ή και αξονική τομογραφία θα αναδείξει πιθανές ανατομικές αιτίες στην περιοχή. Ο έλεγχος με ηλεκτρομυογράφημα – ηλεκτρονευρογράφημα θα προσφέρει αρκετές φορές ικανοποιητική λειτουργική εκτίμηση του νεύρου και πολύτιμες πληροφορίες. Τοπική ένεση υπό υπερηχογραφικό έλεγχο με αναισθητικό επίσης προσφέρει σημαντικές πληροφορίες.

Θεραπεία
     Εξαρτάται από την αιτιολογία. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να δοκιμαστεί η συντηρητική αγωγή αλλά σε άλλες η χειρουργική αντιμετώπιση είναι μονόδρομος . Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ή τοπικά στεροειδή χρησιμοποιούνται για έλεγχο των συμπτωμάτων. Η φυσικοθεραπεία σε επιλεγμένες περιπτώσεις επίσης μπορεί να βοηθήσει.  Όταν υπάρχουν εμβιομηχανικοί παράγοντες που προκαλούν ελκυσμό ή πίεση στο νεύρο τότε τα κατάλληλα ορθοτικά και νάρθηκες νυκτός μπορούν να οδηγήσουν σε αποτελεσματική διαχείριση των συμπτωμάτων. Σε  πίεση από μαλακά μόρια – όγκους όπως είναι αυτονόητο η χειρουργική εκτομή του ιστού που προκαλεί πίεση και η βιοψία για την τελική διάγνωση είναι η θεραπεία επιλογής. Η μετεγχειρητική πορεία καθώς και τα αποτελέσματα είναι συνάρτηση του είδους και της βαρύτητας της επέμβασης.  

Μεσοδακτύλιο νεύρωμα ή νεύρωμα Morton
     To νεύρωμα του Μόρτον είναι μια συχνή κατάσταση που επηρεάζει τα δάκτυλα των ποδιών και την προσκείμενή τους περιοχή. Πρόκειται για επώδυνη διόγκωση ή ερεθισμό σε ένα από τα νεύρα που οδηγούν στα δάχτυλα, προκαλώντας συχνά δυσφορία ή πόνο. Αυτή η κατάσταση συχνά εντοπίζεται μεταξύ του τρίτου και του τέταρτου δακτύλου του ποδιού, αν και μπορεί να αναπτυχθεί μεταξύ οποιονδήποτε δύο δακτύλων.

Αιτίες και Παράγοντες Κινδύνου
     Η ακριβής αιτία του νευρώματος του Μόρτον δεν είναι σαφής, αλλά συνήθως οφείλεται σε συμπίεση ή ερεθισμό νεύρου στο πόδι. Αυτό μπορεί να συμβεί λόγω επαναλαμβανόμενης πίεσης, συχνά από τη χρήση στενών παπουτσιών ή τακουνιών, που σφίγγουν τα δάχτυλα. Η συνεχής πίεση οδηγεί σε οίδημα-πρήξιμο και πάχυνση του νεύρου και των γύρω ιστών, συμβάλλοντας στα επώδυνα συμπτώματα του νευρώματος.
Άλλοι παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη αυτής της κατάστασης περιλαμβάνουν παραμορφώσεις του ποδιού όπως τα κότσια, η πλατυποδία ή η κοιλοποδία(ψηλές ποδικές καμάρες). Η συμμετοχή σε δραστηριότητες που συνεπάγονται επαναλαμβανόμενη καταπόνηση των ποδιών, όπως το τρέξιμο ή ο χορός μπαλέτου, μπορεί επίσης να αυξήσει την πιθανότητα ανάπτυξης του νευρώματος.

Συμπτώματα
     Το πιο κοινό σύμπτωμα του νευρώματος είναι ο οξύς, καυστικός πόνος στο πέλμα, συνήθως μεταξύ του τρίτου και του τέταρτου δακτύλου. Αυτός ο πόνος μπορεί να είναι διαλείπων ή επίμονος και μπορεί να ενταθεί με το περπάτημα ή την χρήση στενών παπουτσιών. Ορισμένες φορές υπάρχει υπαισθησία ή μούδιασμα στα επηρεασμένα δάχτυλα. Ο πόνος μπορεί να δημιουργεί την αίσθηση ότι υπάρχει μια μικρή πέτρα ή κάτι που έχει κολλήσει στο παπούτσι και τείνει να επιδεινώνεται όταν εφαρμόζεται πίεση στην επηρεασμένη περιοχή.

Διάγνωση
     Για να διαγνωστεί το νεύρωμα του Μόρτον, εκτός από το ιστορικό απαιτείται κλινική εξέταση με ειδικές δοκιμασίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθούν απεικονιστικές εξετάσεις, όπως ακτινογραφίες, υπερηχογράφημα ή MRI, για να αποκλειστούν άλλες καταστάσεις και να επιβεβαιωθεί η διάγνωση. Σημαντική βοήθεια επίσης για την επιβεβαίωση της πάθησης είναι ο έλεγχος με ένεση αναισθητικού υπό απεικονιστικό έλεγχο.

Θεραπεία
      Η θεραπευτική προσέγγιση για το νεύρωμα του Μόρτον ξεκινά από την συντηρητική προσεγγίση, περιλαμβάνει ανάπαυση, παγοθεραπεία, αντιφλεγμονώδη και τη χρήση υποδημάτων που παρέχουν αρκετό χώρο για τα δάχτυλα και ανακουφίζουν την πίεση στο επηρεασμένο νεύρο.Η χρήση ορθοτικών μπορεί επίσης να βοηθήσει στη μείωση των συμπτωμάτων ορισμένες φορές. Εάν οι συντηρητικές θεραπείες δεν προσφέρουν ανακούφιση, μπορεί να χορηγηθούν ενέσεις κορτικοστεροειδών για να μειώσουν τη φλεγμονή. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να εξεταστεί η χειρουργική επέμβαση για την αποσυμπίεση του νεύρου από τους ιστούς που φλεγμαίνουν ( νευρόλυση) ή την αφαίρεση του νευρώματος σε περιπτώσεις μόνιμης βλάβης.

Χειρουργική αποσυμπίεση ή εκτομή του νευρώματος
     Η επέμβαση περιλαμβάνει μικρή τομή συνήθως στην ραχιαία επιφάνεια του ποδιού υπό γενική ή τοπική αναισθησία, διερεύνηση και είτε αποσυμπίεση ή εκτομή του νευρώματος.
Συνήθως δεν απαιτείται νοσηλεία και ο ασθενής μπορεί να βαδίσει μετά το χειρουργείο με ειδικό υπόδημα και να επιστρέψει σε ήπιες  δραστηριότητές χωρίς παρατεταμένη ορθοστασία. Η ανύψωση και τα παυσίπονα τις πρώτες ημέρες είναι πολύ σημαντικά για την αποφυγή και αντιμετώπιση του οιδήματος. Αθλητικές δραστηριότητες, βαριά σωματική εργασία και παρατεταμένη ορθοστασία ή βάδιση μετά από 2-3 εβδομάδες υπό την προυπόθεση επαρκούς επούλωσης. Οι επιπλοκές όπως λοίμωξη, υποτροπή και μερική αποκατάσταση των συμπτωμάτων είναι σπάνιες αν έχει προηγηθεί ακριβής διάγνωση, προεγχειρητικός σχεδιασμός και μετεγχειρητική συμμόρφωση στις οδηγίες.    

Συμπέρασμα
     Η νεύρωμα του Μόρτον είναι μια επώδυνη κατάσταση των ποδιών που μπορεί να επηρεάσει τις καθημερινές δραστηριότητες, αλλά με τη σωστή θεραπεία και προληπτικά μέτρα, οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να βρουν ανακούφιση και να επιστρέψουν στον φυσιολογικό τρόπο ζωής τους.